Nghe tin nhà người quen có tang, ai cũng muốn nói một câu gì đó. Nhưng đứng trước cửa rồi thì lại nghẹn. Nói ngắn thì sợ hờ hững, nói dài thì sợ vô duyên, lỡ một chữ là áy náy mãi.
Thật ra tang quyến không chờ ở bạn một câu hay. Họ chỉ cần biết có người tới, có người còn nhớ tới người vừa nằm xuống. Bài này gom lại những câu nói được, dùng được ngay, chia theo từng hoàn cảnh để lúc cần là có.
1. Vì sao lời chia buồn lại khó nói đến thế
Người Việt vốn ngại gọi thẳng tên chuyện mất mát. Trong nhà có tang, người ta nói tránh là “cụ đi rồi”, “ông về với tổ tiên”, ít ai nói thẳng chữ chết. Cái ngại ấy theo mình ra tận cửa nhà tang lễ.
Thêm nữa là nỗi sợ sai vai vế. Xưng hô lệch một tiếng cũng thành thất lễ, mà lúc rối bời thì đầu óc chẳng còn tỉnh táo để nghĩ.
Vì thế nhiều người chọn cách lặng lẽ vào thắp nén hương rồi về. Tang quyến không trách đâu. Có điều một câu nói đúng lúc vẫn ấm hơn nhiều.
2. Ba điều làm nên một lời chia buồn thật
Ngắn thôi
Một hai câu là đủ. Người nhà lúc ấy còn phải tiếp trăm người khác, đầu óc đã cạn sức. Câu dài không giúp họ nhẹ hơn, chỉ khiến họ phải gắng gượng đáp lại.
Nhắc tới người đã mất
Một lời chia buồn nhớ ra được người nằm xuống là ai bao giờ cũng khác lời nói suông. “Cụ hiền lành lắm, ai cũng quý” nghe thật hơn nhiều so với “xin chia buồn cùng gia đình”.
Nói xong thì im
Khoảng lặng trong đám tang không phải chỗ trống cần lấp. Nắm tay, cúi đầu, đứng cạnh một lát rồi lui, đôi khi còn hơn cả trăm lời.
3. Câu dùng được ngay khi đứng trước tang gia
Những câu dưới đây hợp với gần như mọi hoàn cảnh. Chọn một câu, đổi cách xưng hô cho đúng vai rồi nói.
- “Cháu xin chia buồn cùng gia đình. Mong bác giữ gìn sức khoẻ.”
- “Em vừa hay tin. Xin chia buồn cùng anh chị và cả nhà.”
- “Thành kính phân ưu cùng gia quyến. Mong cụ được yên nghỉ.”
- “Cụ đi thanh thản rồi. Bác cố gắng nhé.”
- “Không biết nói gì hơn. Có việc gì cần thì anh cứ gọi em.”
- “Nhà cháu xin chia buồn. Cụ sống hiền, chắc cụ đi cũng nhẹ nhàng.”
Nếu quá lúng túng thì chỉ một câu “Cháu xin chia buồn cùng gia đình” cũng đủ. Không ai chê câu ấy sáo cả.
4. Chia buồn theo quan hệ của bạn với gia đình
Cùng một nỗi buồn nhưng cách nói của người bạn thân khác với cách nói của đồng nghiệp hay đối tác. Bảng dưới đây chia sẵn theo từng vị trí.
Lời chia buồn theo quan hệ với gia đình
| Bạn là ai | Câu nên dùng |
|---|---|
| Bạn thân của người nhà | "Mình vừa nghe tin. Có gì cần cứ gọi mình, đừng ngại. Bạn giữ sức nhé." |
| Bạn bè xã giao | "Mình xin chia buồn cùng bạn và gia đình. Mong bác được yên nghỉ." |
| Đồng nghiệp cùng phòng | "Thay mặt anh em trong phòng, em xin chia buồn cùng anh và gia đình." |
| Cấp trên viếng nhân viên | "Công ty xin chia buồn cùng em và gia đình. Việc cơ quan em cứ để đó, lo việc nhà trước đã." |
| Nhân viên viếng nhà lãnh đạo | "Toàn thể anh em xin thành kính phân ưu cùng anh và gia quyến." |
| Đối tác, khách hàng | "Chúng tôi xin gửi lời chia buồn sâu sắc tới anh chị và toàn thể gia đình." |
| Hàng xóm láng giềng | "Bà con trong xóm xin chia buồn cùng gia đình. Cần giúp gì cứ sang gọi." |
| Học trò viếng thầy cô | "Chúng em xin thành kính tiễn biệt thầy. Thầy dạy chúng em nhiều lắm." |
| Thông gia, sui gia | "Gia đình bên này xin thành kính phân ưu cùng ông bà và các cháu." |
5. Chia buồn theo người đã mất là ai
Nhắc đúng người nằm xuống là cách nhanh nhất để câu nói của bạn có sức nặng.
Lời chia buồn theo người đã khuất
| Người đã mất | Câu nên dùng |
|---|---|
| Ông, bà cao tuổi | "Cụ sống thọ, sống hiền, con cháu đề huề. Mong cụ ra đi thanh thản." |
| Cha của người quen | "Mất cha là mất chỗ dựa. Anh giữ gìn sức khoẻ để lo cho các cháu." |
| Mẹ của người quen | "Bác hiền lành, ai cũng quý. Chị cố gắng, còn các cháu trông vào chị." |
| Vợ hoặc chồng | "Nửa đời người đi rồi. Anh gắng giữ sức, các cháu đang cần anh." |
| Người ra đi khi còn trẻ | "Em còn trẻ quá. Không biết nói sao cho vơi, chỉ mong anh chị vững lòng." |
| Người mất đột ngột | "Sự việc đến quá nhanh, cả nhà chưa kịp chuẩn bị gì. Có việc gì cần cứ gọi em." |
| Con nhỏ | "Không lời nào nói được lúc này. Anh chị cho em xin được ở cạnh gia đình." |
| Người có công, được kính trọng | "Bác sống một đời đáng quý. Xin thành kính tiễn biệt bác." |
6. Ở xa không tới được thì nhắn thế nào
Tin nhắn nên gọn, hai câu là vừa. Một câu chia buồn, một câu ngỏ ý giúp hoặc chúc gia đình vững lòng. Đừng gọi điện thoại nếu chưa chắc gia đình đang rảnh, tang lễ mấy ngày đầu bận lắm.
- “Mình vừa hay tin bác mất. Xin chia buồn cùng bạn và gia đình. Mấy hôm nay chắc bạn mệt lắm, giữ sức nhé.”
- “Em đang ở xa không về kịp. Em xin gửi lời chia buồn tới anh chị và cả nhà. Mong bác được an nghỉ.”
- “Nghe tin mà bàng hoàng. Xin chia buồn cùng gia đình. Khi nào tiện mình ghé thắp cho bác nén hương.”
- “Thành kính phân ưu cùng gia quyến. Có việc gì cần ở đây cứ nhắn em.”
Nếu định gửi hoa viếng thay mặt mình thì nhắn luôn cho gia đình một câu để họ biết, tránh việc hoa tới mà không ai rõ của ai.
7. Ghi sổ tang và ghi thiệp
Sổ tang khác lời nói. Chữ viết ra thì còn lại, nên câu chữ cần chỉn chu hơn một chút, nhưng vẫn phải ngắn.
- “Thành kính phân ưu cùng gia quyến. Nguyện cầu hương hồn cụ được siêu thoát.”
- “Vô cùng thương tiếc bác. Xin chia buồn sâu sắc cùng toàn thể gia đình.”
- “Kính viếng hương hồn cụ. Mong cụ an nghỉ nơi cõi vĩnh hằng.”
- “Xin chia sẻ nỗi mất mát lớn lao này cùng gia đình. Mong cả nhà sớm vững lòng.”
Ký tên đầy đủ ở dưới, kèm vai vế hoặc tên tập thể để gia đình biết ai đã tới.
8. Lời chia buồn theo tôn giáo
Tang lễ Phật giáo
Người theo đạo Phật quan niệm mất là chuyển kiếp, nên lời chia buồn thường hướng về sự siêu thoát.
- “Nam mô A Di Đà Phật. Nguyện cầu hương linh cụ sớm được siêu sinh về cõi Phật.”
- “Xin thành kính phân ưu. Mong hương hồn bác được nhẹ nhàng siêu thoát.”
Tang lễ Công giáo
Người Công giáo không nói mất mà nói được Chúa gọi về. Lời chia buồn thường gắn với lời cầu nguyện.
- “Xin hiệp lời cầu nguyện cho linh hồn cụ sớm được hưởng nhan thánh Chúa.”
- “Nguyện xin Chúa đón nhận linh hồn bác vào Nước Trời. Thành kính phân ưu cùng gia đình.”
Nếu chưa rõ gia đình theo đạo nào thì dùng câu trung tính là chắc nhất: “Xin chia buồn cùng gia đình. Mong cụ được yên nghỉ.”
9. Nên nói gì, đừng nói gì
Nhiều câu nghe rất tử tế nhưng lại làm người nghe hụt hẫng. Dưới đây là những câu hay bị nói nhầm nhất.
Vì sao mấy câu kia không nên nói
- “Sao lại đi đột ngột thế?” Câu hỏi này buộc gia đình phải kể lại chuyện họ đang muốn quên. Chuyện nguyên nhân, bệnh tình, tai nạn, nếu người nhà không tự nói thì đừng hỏi.
- “Rồi cũng sẽ ổn thôi mà.” Nghe như đang giục người ta nguôi cho nhanh. Lúc mới mất người thân, chẳng ai muốn nghe rằng mọi thứ sẽ ổn.
- “Mình hiểu cảm giác của bạn.” Kể cả khi bạn từng mất người thân thật, nỗi đau mỗi nhà một khác. Câu này dễ khiến người nghe thấy nỗi buồn của mình bị thu nhỏ lại.
- Chuyện tiền bạc, thừa kế, chia phần. Không phải chuyện của hôm nay, và không phải chuyện của khách.
- Nói to, cười đùa, xem điện thoại. Thái độ cũng là một phần của lời chia buồn. Nhớ tắt chuông trước khi bước vào.
10. Sau lời nói là việc làm
Câu “có gì cần cứ gọi” nghe thì hay nhưng ít ai gọi thật, vì người đang tang gia không đủ sức nghĩ ra mình cần gì. Muốn giúp thì đề nghị thẳng một việc cụ thể.
- “Mai em qua trông khách buổi chiều cho anh nhé.”
- “Để em lo phần nước nôi cho, anh khỏi bận.”
- “Xe cộ ngày mai em thu xếp, anh cứ lo trong nhà.”
Lời chia buồn có sức nặng nhất là lời đi kèm một việc làm.
11. Lời viếng ghi trên hoa
Hoa viếng đi cùng một tấm bảng in, và chữ trên bảng cũng là một lời chia buồn. Chỗ này thì ngược lại với lời nói: càng ngắn càng trang trọng, thường chỉ hai dòng, dòng trên ghi người gửi, dòng dưới ghi lời viếng.
Cách ghi đầy đủ cho từng đối tượng có trong bài Cách ghi nội dung bảng in hoa đám tang. Riêng trường hợp hai họ thông gia thì xem thêm bài Gia đình thông gia nên chọn hoa nào, cách ghi bảng in.
Mẫu hoa viếng gửi kèm lời chia buồn
Câu hỏi thường gặp
Lời chia buồn nên nói dài hay ngắn?
Ngắn. Một hai câu là đủ. Gia đình lúc ấy phải tiếp rất nhiều người, câu dài chỉ khiến họ phải gắng gượng đáp lại. Nếu muốn nói nhiều hơn thì để dành cho lần ghé sau khi tang lễ đã xong.
Không biết nói gì thì im lặng có bị coi là vô tâm không?
Không. Nắm tay, cúi đầu, đứng cạnh một lát rồi lui cũng là một cách chia buồn. Tang quyến nhìn vào việc bạn có mặt nhiều hơn là việc bạn nói được câu gì.
Có nên hỏi vì sao người mất qua đời không?
Không nên. Câu hỏi ấy buộc gia đình kể lại chuyện họ đang muốn quên. Nếu người nhà tự kể thì hãy lắng nghe, còn không thì đừng hỏi.
Ở xa không về được thì nhắn tin có được không?
Được. Nhắn hai câu gọn gàng, một câu chia buồn và một câu ngỏ ý giúp đỡ. Hạn chế gọi điện trong mấy ngày đầu vì gia đình rất bận.
Gia đình theo đạo Công giáo thì nói khác thế nào?
Người Công giáo nói người thân được Chúa gọi về chứ không nói mất. Câu phù hợp là "Xin hiệp lời cầu nguyện cho linh hồn cụ sớm được hưởng nhan thánh Chúa". Nếu chưa rõ gia đình theo đạo nào thì dùng câu trung tính "Xin chia buồn cùng gia đình. Mong cụ được yên nghỉ".
Ghi sổ tang thì viết gì?
Viết ngắn và chỉn chu hơn lời nói, ví dụ "Thành kính phân ưu cùng gia quyến. Nguyện cầu hương hồn cụ được siêu thoát". Ký tên đầy đủ kèm vai vế hoặc tên tập thể để gia đình biết ai đã tới.
Lời cuối
Không có câu chia buồn nào hay nhất. Chỉ có câu nói ra đúng lúc, ngắn gọn, và xuất phát từ chỗ thật lòng.
Nếu vẫn thấy khó, cứ nhớ ba chữ này thôi: có mặt, nói ngắn, giúp một việc. Ba chữ đó đủ cho hầu hết mọi hoàn cảnh.