Đi Viếng Đám Tang Cần Lưu Ý Những Gì?

Đi viếng đám tang là việc ai cũng có lúc phải làm, nhưng lại chẳng ai được dạy bài bản. Lần đầu bước vào nhà tang lễ, phần lớn chúng ta chỉ biết nhìn người đi trước rồi làm theo.

Cái khó là mỗi vùng một tục, mỗi nhà một đạo, làm sai một chút thì áy náy suốt. Bài này gom lại những gì cần biết trước khi đi: mặc gì, đến lúc nào, vào rồi làm gì, vái mấy vái, kiêng những gì, và về nhà thì nên làm sao.

1. Nên đến viếng lúc nào

Thời điểm hợp nhất là sau khi gia đình đã khâm liệm và lập bàn thờ, trước lúc di quan. Đến sớm quá thì nhà còn đang lo việc, chưa tiếp được ai. Đến muộn quá thì lỡ mất lễ.

Trong ngày, nên tránh giờ ăn cơm và tránh khuya. Sáng và đầu giờ chiều là lúc dễ vào nhất.

Nếu ở xa không kịp về trong tang lễ thì cứ tới thắp hương sau khi mọi việc đã xong, hoặc tới vào ngày mở cửa mả, ngày cúng thất. Người nhà không trách chuyện muộn, chỉ ngại chuyện quên.

2. Mặc gì khi đi viếng

Nguyên tắc chung là kín đáo, tối màu, giản dị. Đừng để trang phục của mình thành thứ người khác phải nhìn.

Nếu là người trong họ, gia đình sẽ phát khăn tang hoặc áo tang riêng. Cứ theo sự sắp xếp của tang chủ, không cần tự chuẩn bị.

3. Mang theo gì

Hoa viếng

Hoa nên đặt trước để shop giao tới nhà tang lễ đúng giờ, tránh cảnh ôm hoa đi giữa đám đông. Tông trắng là an toàn nhất cho mọi hoàn cảnh. Chữ trên bảng in đi kèm cần ghi đúng vai vế, chuyện này nhiều người làm sai, có hướng dẫn riêng ở bài Cách ghi nội dung bảng in hoa đám tang.

Phong bì phúng viếng

Mặt ngoài phong bì không ghi số tiền. Chỉ ghi tên người viếng kèm vai vế, và dòng “Kính viếng” hoặc “Thành kính phân ưu”.

Số tiền thì không có luật nào cả, tuỳ quan hệ, tuỳ tục lệ từng nơi và tuỳ sức mình. Mức hay được nhắc tới là vài chục tới trăm nghìn với người quen sơ, vài trăm nghìn với họ hàng và người thân quen, còn quan hệ ruột thịt hoặc rất thân thì cao hơn. Cứ hỏi người cùng đi cho chắc, vì mỗi vùng một khác.

Đưa phong bì cho ban lễ tang ở bàn ghi sổ tang, đừng đưa thẳng cho tang chủ.

4. Vào viếng theo trình tự nào

Vài chi tiết nhỏ mà nhiều người hay vấp:

• Nhang thường do ban lễ tang đưa. Nhận rồi châm lửa, để nhang tự cháy, không thổi tắt lửa bằng miệng. Muốn tắt thì phẩy nhẹ tay.
• Cắm nhang xong mới lùi lại vái, hoặc kẹp nhang giữa hai lòng bàn tay chắp lại rồi vái, xong mới cắm. Cả hai cách đều được, làm theo người đi trước là chắc nhất.
• Số nhang thường là một nén hoặc ba nén, tuỳ nhà. Nhìn bát hương xem người trước cắm mấy nén.
• Làm chậm rãi. Vội vàng trông rất khó coi.

5. Vái mấy vái, lạy mấy lạy

Hai động tác này khác nhau. Vái là chắp tay trước ngực, cúi đầu, làm nhanh và đứng. Lạy là quỳ xuống, chắp tay đưa từ ngực lên trán rồi hạ xuống, làm chậm và trang trọng hơn.

Lý do người mới mất chỉ lạy 2 lạy: theo quan niệm dân gian, hồn người vừa nằm xuống vẫn còn đó, nên vẫn lạy như lạy người sống. Sau khi an táng thì mới lạy 4 lạy theo lễ người đã khuất.

Nam giới quỳ hai gối, hai lòng bàn tay úp xuống đất. Nữ giới quỳ và ngồi lệch chân sang một bên cho kín đáo. Tang chủ sẽ đáp lễ lại đúng số vái, số lạy mà bạn vừa làm, đó là lệ.

Nếu chỉ đứng vái thì cũng không ai trách. Người già, người đau chân, người mặc váy đều có thể vái đứng.

6. Tang lễ Công giáo khác gì

Người Công giáo không quỳ lạy trước linh cữu như bên lương. Khách tới viếng thường:

• Làm dấu thánh giá, cúi đầu mặc niệm trước linh cữu.
• Đứng chắp tay hiệp lời cầu nguyện cùng gia đình nếu đang có giờ kinh.
• Chào gia đình rồi lui, không cần thắp nhang nếu nhà không đặt bát hương.

Nếu bạn không theo đạo, cứ cúi đầu mặc niệm là đủ, không cần làm dấu. Không ai đòi hỏi khách phải làm nghi thức của đạo mình không theo.

7. Nói gì với tang chủ

Một hai câu ngắn là đủ. Người nhà đang mệt, câu dài chỉ khiến họ phải gắng gượng đáp lại.

• “Cháu xin chia buồn cùng gia đình. Bác giữ gìn sức khoẻ.”
• “Em vừa hay tin. Xin chia buồn cùng anh chị và cả nhà.”
• “Có việc gì cần thì anh cứ gọi em.”

Đừng hỏi vì sao mất, đừng nói “rồi cũng sẽ ổn thôi”. Bộ câu đầy đủ theo từng quan hệ có trong bài Những lời chia buồn ý nghĩa sâu sắc.

8. Những điều kiêng kỵ

• Cười nói, đùa giỡn, gọi điện to. Để điện thoại ở chế độ im lặng trước khi bước vào.
• Chụp ảnh, quay phim. Trừ khi gia đình nhờ, còn lại thì không.
• Khen người mất trông đẹp, trông như đang ngủ. Câu này nghe rất kỳ trong hoàn cảnh ấy.
• Để nước mắt rơi vào linh cữu. Dân gian kiêng, và cũng là phép lịch sự.
• Hứa hẹn, thề thốt trước linh cữu. Người xưa cho là điều không nên.
• Bàn chuyện tiền bạc, thừa kế, làm ăn. Không phải chỗ, không phải lúc.
• Mặc đồ sặc sỡ, xức nước hoa nồng. Đã nói ở mục trang phục.
• Chen lấn, xô đẩy khi vào viếng. Cứ xếp hàng, chờ lượt.

9. Ai nên cân nhắc không đi

Đây là chuyện vừa thuộc về tục lệ, vừa thuộc về sức khoẻ thật.

• Phụ nữ mang thai và phụ nữ mới sinh.
• Trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ.
• Người đang ốm, người sức khoẻ yếu, người cao tuổi có bệnh nền.
• Người trong nhà đang có tang. Nhiều nơi kiêng viếng tang khi nhà mình còn tang.

Nhà tang lễ đông người, không khí ngột, lại thường có khói nhang dày. Người sức yếu dễ mệt. Nếu thuộc nhóm trên mà vẫn muốn tỏ lòng thì gửi hoa, gửi phong bì, hoặc nhờ người nhà đi thay.

10. Đi viếng về nhà nên làm gì

Tục xưa gọi là đốt vía, giải hơi lạnh. Nhìn theo góc thực tế thì đây cũng là cách vệ sinh sau khi ở nơi đông người mấy tiếng.

• Hơ người qua đống lửa nhỏ đốt bằng vỏ bưởi, bồ kết hoặc than trước khi vào nhà.
• Thay hết quần áo đã mặc, giặt riêng.
• Tắm nước ấm, có thể pha gừng hoặc lá thơm.
• Chưa nên ghé nhà khác ngay, nhất là nhà có người già, trẻ nhỏ, bà bầu hoặc người ốm.

Tin hay không tuỳ mỗi người. Nhưng tắm rửa và thay đồ trước khi bế con nhỏ thì luôn nên làm.

Mấy điều nhớ nhanh

Mặc tối màu, kín đáo. Đến sau khâm liệm, trước di quan. Vào thì ghi sổ tang, thắp hương, vái hoặc lạy, chia buồn một hai câu rồi lui. Người mới mất lạy 2 lạy, đã an táng lạy 4 lạy. Điện thoại để im lặng.

Còn lại, cứ nhìn người đi trước mà làm theo. Không ai bắt bẻ một người tới viếng bằng tấm lòng.