Khi Đi Viếng Đám Tang Về Cần Làm Những Gì?

Viếng xong, thắp nén nhang, chia buồn vài câu rồi ra về. Nhưng về tới cổng nhà thì nhiều người khựng lại: có nên vào thẳng nhà không, có phải đốt vía không, hay cứ tắm rửa là xong?

Phần lớn những việc ông bà dặn làm sau khi đi đám tang về đều xoay quanh hai chuyện: giữ vệ sinh và giữ ấm. Bài này liệt kê đủ sáu bước theo đúng thứ tự, cách đốt vía cho đúng và an toàn, những điều nên tránh trong vài giờ đầu, cùng lời giải thích cho ai muốn hiểu rõ vì sao lại làm vậy.

1. Sáu bước làm ngay khi về đến nhà

Cả quy trình mất chừng hai mươi phút. Làm theo thứ tự này thì gọn và không bỏ sót:

1. Đốt vía ngoài cửa. Nhóm lửa nhỏ trước cổng hoặc trước cửa, bước qua rồi mới vào nhà.
2. Cởi đồ, ngâm riêng. Bỏ thẳng bộ đồ vừa mặc vào chậu nước muối hoặc nước nóng, không để lẫn với quần áo cả nhà.
3. Tắm nước ấm. Pha gừng giã, sả đập dập hoặc lá bưởi. Gội cả đầu, rửa kỹ tay và mặt.
4. Xoa dầu, uống ấm. Dầu gió hoặc rượu gừng xoa gáy, lòng bàn tay, lòng bàn chân. Uống ly trà gừng ấm.
5. Ngồi nghỉ nơi thoáng. Chọn chỗ thoáng tự nhiên, tránh ngồi thẳng luồng quạt hay điều hoà lạnh.
6. Xong hết rồi mới lại gần trẻ nhỏ, bà bầu, người ốm hoặc người cao tuổi trong nhà.

Nếu chỉ làm được ba việc thôi thì chọn bước 2, bước 3 và bước 6. Đây là ba việc có tác dụng thật sự rõ nhất.

2. Đốt vía sao cho đúng

Đốt vía là tục quen thuộc ở cả ba miền. Người xưa tin rằng đi đám tang về thì có âm khí bám theo, phải qua lửa mới sạch. Cách làm phổ biến nhất như sau.

Chuẩn bị

• Một ít than hoa hoặc giấy báo cũ làm mồi lửa.
• Vỏ bưởi khô và bồ kết để tạo khói thơm.
• Một nhúm muối hột, rắc vào lửa sẽ nổ lách tách.
• Chậu sắt hoặc mảnh tôn để đốt, đặt nơi trống trải.

Các bước

1. Nhóm lửa ngoài cửa, ở khoảng đất trống, để lửa cháy vừa phải.
2. Bỏ vỏ bưởi và bồ kết vào cho dậy khói thơm, rắc thêm muối hột.
3. Bước qua lửa: nam bảy lần, nữ chín lần, theo quan niệm nam bảy vía, nữ chín vía.
4. Vừa bước vừa khấn nhẹ câu quen thuộc: “Vía dữ thì đi, vía lành thì ở lại”.
5. Dập lửa cho tắt hẳn rồi mới vào nhà, tiếp tục các bước tắm gội.

Ba lưu ý an toàn

• Ở chung cư thì đừng đốt lửa ngoài hành lang. Nhiều toà cấm hẳn vì dễ kích hoạt đầu báo cháy và vi phạm quy định phòng cháy. Thay bằng xông tinh dầu sả chanh trong nhà, hoặc hơ tay qua nến rồi tắm nước gừng cũng được xem là đủ.
• Nhà có trẻ nhỏ hoặc người già thì không đốt trong sân kín. Khói bồ kết khá đặc, dễ gây ho và khó thở.
• Đừng bước qua lửa lớn. Lửa chỉ cần cao chừng gang tay. Áo dài, váy hoặc quần ống rộng rất dễ bén lửa.

3. Tắm và xông bằng gì

Đây là bước quan trọng nhất trong cả quy trình. Nước ấm pha thảo mộc vừa làm sạch vừa giúp người ấm lại sau lúc đứng lâu ở nhà tang lễ.

Xông thế nào cho an toàn: đun nồi lá cho sôi kỹ rồi bắc ra, trùm chăn ngồi cách nồi một khoảng, hé chăn từ từ để hơi thoát bớt. Xông chừng mười phút, thấy ra mồ hôi là đủ. Người huyết áp thấp, đang sốt cao hoặc phụ nữ mang thai thì bỏ qua bước xông, chỉ tắm nước ấm là được.

4. Xử lý quần áo và đồ mang theo

• Quần áo: ngâm riêng với nước muối loãng hoặc nước nóng khoảng mười lăm phút rồi mới giặt. Không bỏ thẳng vào máy giặt chung với đồ của trẻ nhỏ.
• Khẩu trang: bỏ ngay, không dùng lại.
• Giày dép: để ngoài cửa, lau đế bằng khăn ẩm. Nếu đi nghĩa trang về thì phơi nắng một buổi.
• Điện thoại, chìa khoá, ví: lau qua bằng khăn ẩm hoặc cồn. Đây là mấy thứ tay chạm nhiều nhất mà hay bị quên.
• Túi xách: treo ngoài ban công cho thoáng, đừng để lên giường hay bàn ăn.

Riêng phong bì phúng viếng thừa, khăn tang hay đồ tang quyến gửi lại thì tuỳ tập quán từng nhà. Nhiều nơi cất riêng, qua tuần đầu mới cất chung vào tủ.

5. Năm điều nên tránh trong vài giờ đầu

1. Ghé thẳng nhà người khác. Nhất là nhà có trẻ sơ sinh, bà bầu hoặc người đang ốm. Về nhà mình xử lý xong đã, muộn một tiếng cũng không sao.
2. Bế trẻ nhỏ ngay khi vừa về. Trẻ dưới một tuổi sức đề kháng còn yếu. Tắm gội thay đồ xong hãy lại gần.
3. Ngồi thẳng luồng quạt hoặc điều hoà lạnh. Người đang mệt gặp gió lùa rất dễ trúng gió. Chọn chỗ thoáng tự nhiên.
4. Vứt chung quần áo vừa mặc vào giỏ đồ bẩn của cả nhà. Ngâm riêng trước, việc này chỉ tốn thêm hai phút.
5. Ăn đồ lạnh, uống nước đá. Chọn cháo nóng, trà gừng hoặc nước ấm cho người ấm lại.

6. Ai cần cẩn thận hơn người khác

Cùng đi một đám tang nhưng không phải ai về cũng cần làm kỹ như nhau. Người khoẻ mạnh thì tắm gội thay đồ là đủ. Mấy nhóm dưới đây nên làm đủ các bước.

Không đi viếng được vì lý do sức khoẻ thì không phải là thất lễ. Gửi một kệ hoa kèm bảng viếng ghi đúng vai vế là cách bày tỏ trọn vẹn, tang quyến đều hiểu. Cách ghi bảng có trong bài Cách ghi nội dung bảng in hoa đám tang.

7. “Hơi lạnh” thật ra là gì?

Ông bà gọi thứ bám theo người đi đám tang về là hơi lạnh, hay âm khí. Y học không dùng từ đó, nhưng lại chỉ ra vài điều trùng khớp đáng chú ý.

Nhà tang lễ là chỗ đông người, thường kín gió, nhiều người ra vào trong nhiều giờ liền. Nhang khói dày đặc gây kích ứng đường hô hấp. Người đi viếng lại hay đứng lâu, xúc động, ăn uống thất thường, nên về nhà thấy mệt là chuyện bình thường. Ai sẵn sức đề kháng kém thì dễ đổ bệnh hơn hẳn.

Vì vậy hai lối giải thích khác nhau nhưng dẫn tới cùng một kết luận: tắm gội thay đồ, giữ ấm, và tạm tránh xa nhóm người dễ tổn thương. Bạn tin theo hướng nào cũng làm những việc giống nhau.

8. Không đốt vía có sao không?

Không sao. Đốt vía là phong tục, không phải quy định bắt buộc. Nhiều gia đình thành thị bỏ hẳn bước này từ lâu mà chẳng ai nói gì.

Nếu bạn không tin vào chuyện vía hay âm khí, cứ giữ ba việc còn lại là đủ: thay đồ ngâm riêng, tắm gội bằng nước ấm, và chưa vội lại gần trẻ nhỏ trong nhà. Đây là phần có tác dụng rõ ràng nhất.

Còn nếu người lớn trong nhà muốn giữ tục, cứ làm theo. Đốt vía mất chưa tới năm phút, và với nhiều người, cái được lớn nhất là cảm giác nhẹ nhõm khi đã làm xong việc mình cho là đúng. Điều đó cũng có giá trị riêng của nó.

Nhớ ba việc là đủ

Danh sách trên nhìn dài nhưng rút gọn lại chỉ có ba việc thật sự cần: thay đồ và ngâm riêng, tắm gội bằng nước ấm, chưa vội lại gần trẻ nhỏ và người ốm. Đốt vía, xông lá, uống trà gừng đều là phần thêm vào, làm được thì tốt, không làm cũng không sao.

Điều quan trọng hơn cả là bạn đã có mặt và đã chia buồn đúng lúc. Phần còn lại chỉ là chăm sóc bản thân sau một buổi mệt.

Còn phần trước đó, tức những gì nên và không nên làm ngay tại tang lễ, có đầy đủ trong bài Những điều cấm kỵ tuyệt đối khi đi viếng đám tang.