Người trong Nam gửi hoa ra Bắc, hoặc con cháu đi làm xa đặt hoa về quê, hay gặp chung một chuyện: mẫu hoa nhìn rất đẹp, nhưng đặt vào đám ngoài đó lại thấy lệch. Không phải vì hoa xấu, mà vì ngoài Bắc trọng lễ, và cái lễ ấy quy định khá nhiều thứ.
Hoa viếng ở Bắc Bộ không dừng ở chuyện màu. Nó còn là dáng vòng, là loài hoa quen dùng, là chuyện hoa tới nhà tang lễ lúc mấy giờ, và cả cách người ta bưng hoa vào viếng.
Bài này gom lại những quy ước đó, để ai chưa từng đi viếng ngoài Bắc cũng đặt được cho đúng.
Năm điều cần nhớ trước tiên
- Vàng là trục màu, không phải trắng. Cặp trắng – vàng là mẫu quen thuộc nhất ngoài Bắc.
- Trắng thuần lại hay gắn với người mất còn trẻ. Gửi kệ trắng trơn cho một cụ tám chín mươi tuổi là hơi lệch.
- Vòng hoa tròn là dáng truyền thống, nhất là ở nhà tang lễ và ở quê. Kệ đứng phổ biến dần ở thành phố.
- Cúc là xương sống, huệ ta là nét riêng của Bắc Bộ.
- Giờ giao hoa quan trọng ngang mẫu hoa. Lễ ở nhà tang lễ chỉ gói trong vài tiếng.
Tra nhanh khi đặt hoa viếng cho một đám ngoài Bắc
| Hạng mục | Quy ước phổ biến ở Bắc Bộ |
|---|---|
| Màu chủ đạo | Trắng - vàng. Hà Nội dùng thêm tím |
| Người mất cao tuổi | Phải có vàng, tránh kệ trắng trơn |
| Người mất còn trẻ | Trắng thuần, xanh lá làm nền |
| Dáng hoa | Vòng tròn ở nhà tang lễ và ở quê, kệ đứng ở phố |
| Loài hoa | Cúc vàng, cúc trắng, huệ ta, lan và hồng trắng |
| Lễ ở nhà tang lễ | Hoa nên tới trước giờ viếng 60 tới 90 phút |
| Lễ ở tư gia | Cỡ vừa, ngõ nhỏ thì hỏi trước chỗ kê |
| Tang lễ Công giáo | Trắng và tím nhạt, kết đơn giản |
| Nên tránh | Đỏ, cam, hoa hương quá gắt, hoa đã dập |
Vì sao lễ nghi ngoài Bắc chặt hơn
Tang lễ Bắc Bộ chịu ảnh hưởng rõ của chữ lễ Nho giáo, nên giữ khá nguyên vẹn một chuỗi nghi thức mà nhiều nơi khác đã lược bớt: lễ mộc dục tức tắm gội cho người mất, lễ phạn hàm, lễ nhập quan phải chọn giờ hợp tuổi, lập bài vị, rồi lễ thành phục khi con cháu chính thức mặc đồ tang.
Trong suốt buổi viếng còn có lễ đáp: khách vào vái thì con cháu quỳ lạy trả. Đây là nét ngoài Bắc giữ rõ hơn cả, và cũng là lý do một buổi viếng ở Bắc Bộ có nhịp chậm và trang nghiêm hơn.
Khi lễ đã chặt như vậy thì hoa cũng nằm trong khuôn. Một kệ hoa lệch tông ở đây bị nhận ra nhanh hơn nhiều so với trong Nam.
Vòng hoa tròn hay kệ hoa đứng
Vòng hoa tròn
Hình tròn khép kín được hiểu là vòng luân hồi, một đời đã đi trọn. Vòng dựng trên giá ba chân, xếp thành hàng dọc hai bên lối vào, càng nhiều vòng thì hàng càng dài. Đây là hình ảnh quen thuộc nhất của tang lễ Bắc Bộ, giữ nguyên ở nhà tang lễ và ở các đám tại quê.
Kệ hoa đứng
Một hoặc hai tầng, đặt phía trước linh cữu. Gọn hơn vòng tròn nên hợp nhà phố, ngõ hẹp và các lễ tang tổ chức tại tư gia. Hà Nội cùng các thành phố lớn dùng ngày một nhiều. Kệ ba tầng thì để dành cho bậc cao niên hoặc người có vai vế, không nên đặt tuỳ tiện.
Chọn cái nào
Cách chắc nhất là hỏi tang quyến xem lễ tổ chức ở đâu. Nhà tang lễ thì vòng tròn luôn đúng. Tư gia trong ngõ thì kệ một tầng hoặc giỏ hoa dễ kê hơn. Nếu vẫn phân vân, nói với shop địa chỉ tổ chức tang lễ, người làm nghề nhìn địa chỉ là biết nên làm dáng nào.
Bốn loài hoa trụ cột của tang lễ Bắc Bộ
Cúc vàng
Đây là xương sống của vòng hoa ngoài Bắc. Vàng mang nghĩa kính trọng và tiếc thương, lại là loài bền, chịu được nắng gió, cắm dày mà không nát. Vòng hoa Bắc Bộ gần như vòng nào cũng có cúc vàng.
Cúc trắng
Đi cùng cúc vàng thành cặp trắng – vàng quen thuộc. Khi đứng một mình, cúc trắng nghiêng về ý tinh khôi, hợp với người mất còn trẻ hơn là với cụ cao tuổi.
Huệ ta
Loài này là nét riêng rõ nhất của miền Bắc. Huệ ta thơm gắt về đêm, dáng thẳng, và người Bắc quen dùng huệ trên ban thờ hơn bất cứ vùng nào khác. Đưa huệ vào vòng hoa là một cách nói rất Bắc.
Lan và hồng trắng
Phần điểm để nâng vòng hoa lên một bậc mà không phá tone. Lan tím nhạt là chi tiết hay gặp ở Hà Nội, ít thấy hơn ở các tỉnh.
Màu sắc: vàng là trục, còn trắng thuần là chuyện khác
Đây là điểm khiến người trong Nam hay đặt nhầm. Trong Nam, trắng dùng được cho mọi lứa tuổi và mọi hoàn cảnh. Ngoài Bắc thì khác: trắng thuần hay gắn với người mất khi còn trẻ, mang ý tinh khôi, chưa kịp vướng bụi trần.
Vì thế một kệ trắng trơn gửi cho cụ ông cụ bà tám chín mươi tuổi, dù nhìn rất sạch sẽ trang trọng, vẫn bị người ngoài đó thấy hơi lạnh và hơi sơ. Thêm vàng vào là câu chuyện khác hẳn.
Chi tiết về cách màu thay đổi theo tuổi người đã khuất, xem thêm bài người lớn nên chọn tone màu hoa gì khi đi viếng.
Tông màu theo từng trường hợp ở miền Bắc
| Trường hợp | Tông nên chọn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Cụ ông cụ bà cao tuổi | Trắng - vàng, vàng chiếm phần rõ | Tông chuẩn mực nhất ngoài Bắc |
| Người trung niên | Trắng - vàng nhạt hoặc trắng - tím | Tím hợp người có chức phận |
| Người mất còn trẻ | Trắng thuần, xanh lá làm nền | Không đưa vàng vào |
| Viếng ở Hà Nội | Trắng - vàng, thêm được lan tím | Tím là nét riêng của Hà Nội |
| Viếng ở các tỉnh Bắc Bộ | Trắng - vàng cổ điển | Vài nơi như Phú Thọ có dùng đỏ, hỏi trước |
| Tang lễ Công giáo | Trắng chủ đạo, điểm tím nhạt và xanh lá | Kết đơn giản, hợp không gian nhà thờ |
| Tang lễ Phật giáo | Trắng và vàng nhạt | Vòng tròn, không cầu kỳ |
Hà Nội khác các tỉnh Bắc Bộ ở chỗ nào
Cùng là miền Bắc nhưng nội thành và ngoại tỉnh không giống nhau.
- Hà Nội: chuộng thêm tím, nhất là lan tím nhạt. Kệ đứng dùng nhiều vì nhà phố chật. Lễ phần lớn tổ chức ở nhà tang lễ, nên hoa phải theo giờ.
- Các tỉnh Bắc Bộ: giữ vòng tròn nhiều hơn, tông trắng – vàng cổ điển, ít pha tím. Lễ hay tổ chức tại nhà nên sân rộng, vòng hoa xếp được thành hàng dài.
- Một vài địa phương có lệ riêng. Phú Thọ chẳng hạn, có nơi dùng cả sắc đỏ. Đây là lệ vùng, không phải lệ chung, nên đừng suy từ nơi này sang nơi khác.
Khi không rõ, câu hỏi hiệu quả nhất dành cho tang quyến là: nhà mình đang treo phông màu gì. Hoa cứ theo phông là gần như không lệch.
Nhà tang lễ hay tư gia, hoa khác nhau
Lễ ở nhà tang lễ
Ở Hà Nội, lễ thường tổ chức tại các nhà tang lễ như Phùng Hưng, số 5 Trần Thánh Tông, Bạch Mai, Thanh Nhàn hay Văn Điển. Không gian có sẵn khu xếp vòng hoa, nên vòng tròn trên giá ba chân là lựa chọn đúng nhất. Cỡ tiêu chuẩn là được, không cần quá khổ vì hoa sẽ xếp thành hàng và cái nào cũng nhìn thấy.
Lễ tại tư gia
Chỗ kê là vấn đề. Nhà trong ngõ, sân hẹp, đặt vài vòng hoa là kín lối đi. Kệ một tầng hoặc giỏ hoa gọn hơn và người nhà đỡ phải xoay xở. Nếu vẫn muốn gửi vòng tròn, hỏi trước xem sân có đủ chỗ không.
Đưa về quê
Đám ở quê thường rộng, vòng hoa tròn hợp cả về dáng lẫn về lệ. Đây cũng là nơi tông trắng – vàng cổ điển được giữ nguyên nhất.
Giờ giao hoa, chi tiết hay bị bỏ quên nhất
Nhiều người chọn hoa rất kỹ rồi hỏng ở khâu này. Lễ tang tại nhà tang lễ ngoài Bắc thường chỉ kéo dài khoảng một tiếng rưỡi tới ba tiếng, sau đó là truy điệu và di quan. Hoa tới sau khi các đoàn đã vào viếng thì gần như mất ý nghĩa.
Mốc an toàn là trước giờ viếng từ 60 tới 90 phút. Nhà tang lễ cần thời gian nhận hoa, xếp theo thứ tự và kiểm tra băng in. Tới sát giờ thì vòng hoa của bạn đứng ở cuối hàng, có khi khuất hẳn.
Ba việc nên làm khi đặt:
- Hỏi tang quyến giờ bắt đầu viếng, không đoán theo giờ hành chính.
- Nói rõ tên nhà tang lễ và số phòng lễ tang cho shop. Một nhà tang lễ có nhiều phòng cùng lúc, ghi thiếu là hoa vào nhầm đám.
- Duyệt ảnh hoa và ảnh băng in trước khi shop giao. Sai một chữ trên băng thì lúc hoa đã tới nơi không sửa kịp.
Vào viếng ở miền Bắc thì làm gì
Nếu bạn trực tiếp đi viếng chứ không chỉ gửi hoa, mấy nét sau là quen thuộc ở ngoài đó.
- Đoàn viếng xếp hàng, vòng hoa đi trước. Người bưng hoa đi đầu, cả đoàn theo sau, ban tổ chức xướng tên đoàn.
- Thắp hương số lẻ. Thường một nén, đám lớn thì ba nén. Cắm xong lùi lại.
- Vái, không nhất thiết phải lạy. Người ngang hoặc nhỏ tuổi hơn người mất thì lạy, người lớn tuổi hơn thì vái là đủ.
- Tang quyến sẽ đáp lễ. Con cháu quỳ lạy trả. Lúc đó nên khẽ cúi đầu hoặc đỡ tay, đừng đứng yên nhìn.
- Không nán lại lâu. Viếng xong, chia buồn một câu ngắn với tang chủ rồi ra ngoài nhường chỗ cho đoàn sau.
Lệ mỗi nơi mỗi khác đôi chút. Không chắc thì nhìn đoàn đi trước rồi làm theo, đó luôn là cách an toàn.
Năm điều kiêng khi chọn hoa viếng ngoài Bắc
Kệ trắng trơn cho cụ cao tuổi
Lỗi phổ biến nhất của người trong Nam gửi hoa ra Bắc. Thêm vàng là xong.
Màu đỏ, cam, hồng đậm
Trừ vài địa phương có lệ riêng, đây là những màu không nên tự ý đưa vào.
Hoa hương quá gắt trộn lẫn
Huệ ta vốn đã thơm mạnh. Ghép thêm loài nặng mùi nữa thì không gian viếng trở nên ngột, nhất là phòng lễ tang kín.
Hoa đã dập hoặc héo cạnh
Vòng hoa xếp thành hàng nên ai đi qua cũng nhìn rõ. Yêu cầu shop gửi ảnh thành phẩm trước khi giao là cách tránh chắc nhất.
Băng in dùng lại mẫu cũ
Chữ trên băng phải khớp với vai vế và với người mất của đám này. Cách ghi cho đúng có trong bài cách ghi nội dung bảng in hoa đám tang.
Đặt hoa từ xa cho một đám ngoài Bắc
Ở xa mà vẫn muốn hoa tới đúng và đẹp thì chuẩn bị sẵn sáu thông tin sau trước khi gọi:
- Người mất hưởng thọ bao nhiêu, nam hay nữ.
- Nhà theo đạo gì.
- Lễ tổ chức ở nhà tang lễ nào, phòng số mấy, hay tại tư gia địa chỉ nào.
- Giờ bắt đầu viếng.
- Mình đứng tên với tư cách gì.
- Nội dung hai dòng trên băng in.
Có đủ sáu ý này thì việc còn lại chỉ là chọn mẫu. Gọi 0367921256 đọc lần lượt, shop chốt được ngay cả dáng hoa lẫn giờ giao.
Tham khảo các mẫu hoa viếng
Đám ngoài Bắc, chưa chắc nên đặt dáng nào?
Câu hỏi thường gặp
Hoa đám tang miền Bắc thường dùng màu gì?
Trục chính là trắng và vàng, trong đó vàng rất được chuộng vì mang nghĩa kính trọng và tiếc thương. Hà Nội dùng thêm tím, nhất là lan tím nhạt. Đỏ và các màu rực rỡ thì tránh, trừ vài địa phương có lệ riêng.
Vì sao gửi kệ hoa trắng trơn ra Bắc lại bị coi là chưa phải phép?
Vì ngoài Bắc, trắng thuần hay gắn với người mất khi còn trẻ, mang ý tinh khôi. Với cụ ông cụ bà cao tuổi, một kệ trắng trơn bị nhìn là hơi lạnh và hơi sơ sài. Thêm sắc vàng vào là đủ trang trọng.
Miền Bắc dùng vòng hoa tròn hay kệ hoa đứng?
Cả hai. Vòng hoa tròn là dáng truyền thống, hiểu là vòng luân hồi, vẫn phổ biến ở nhà tang lễ và ở các đám tại quê. Kệ hoa đứng gọn hơn nên được dùng nhiều ở Hà Nội và các thành phố, nhất là khi lễ tổ chức tại tư gia trong ngõ nhỏ.
Hoa huệ có dùng trong đám tang miền Bắc không?
Có, và đây là nét riêng rõ nhất của Bắc Bộ. Huệ ta dáng thẳng, thơm gắt về đêm, được người Bắc dùng quen trên ban thờ và trong tang lễ hơn bất cứ vùng nào khác.
Hoa viếng nên tới nhà tang lễ lúc nào?
Nên có mặt trước giờ bắt đầu viếng khoảng 60 tới 90 phút, để nhà tang lễ kịp nhận và xếp vòng theo thứ tự. Lễ tại nhà tang lễ thường chỉ kéo dài một tiếng rưỡi tới ba tiếng rồi di quan, tới muộn là lỡ.
Đặt hoa viếng ra Bắc cần cung cấp những gì?
Tuổi và giới tính người mất, tôn giáo của gia đình, tên nhà tang lễ kèm số phòng hoặc địa chỉ tư gia, giờ bắt đầu viếng, tư cách người đứng tên và nội dung hai dòng trên băng in. Có đủ sáu thông tin này thì shop chốt được cả mẫu hoa lẫn giờ giao.
Người lớn tuổi hơn người mất có phải lạy không?
Theo lệ ngoài Bắc thì vái là đủ, lạy dành cho người ngang hoặc nhỏ tuổi hơn người đã khuất. Tang quyến sẽ đáp lễ bằng cách quỳ lạy trả. Lệ này khác nhau đôi chút giữa các địa phương, không chắc thì nhìn đoàn đi trước rồi làm theo.
Hoa viếng ngoài Bắc gói trong bốn thứ: đúng tông trắng – vàng, đúng dáng vòng hay kệ, đúng loài hoa quen dùng, và đúng giờ. Bốn thứ đó không khó, chỉ cần hỏi tang quyến vài câu trước khi đặt.
Chưa chắc phần nào thì gọi 0367921256, nói rõ tang tổ chức ở đâu và người mất hưởng thọ bao nhiêu. Xem mẫu tại DatHoaDamTang.Com.