Nhìn một kệ hoa viếng bất kỳ, thứ chiếm nhiều diện tích nhất thường không phải cúc hay hồng, mà là những chùm hoa nhỏ màu tím hoặc trắng buông rủ xuống hai bên. Đó là lan Thái.
Ít người gọi đúng tên nó, nhưng gần như không kệ hoa tang lễ nào ở Việt Nam thiếu được loài này. Bài này nói về nguồn gốc, ý nghĩa, và vì sao lan Thái lại thành xương sống của nghề hoa viếng.
1. Lan Thái là hoa gì
Lan Thái là cách người trong nghề gọi lan Dendrobium cắt cành nhập từ Thái Lan. Tên khác là lan Dendro, hoặc gọi tắt là lan Thái tím, lan Thái trắng theo màu.
Dendrobium là một chi lan lớn với hơn 1.600 loài, phân bố khắp Đông Nam Á, Ấn Độ, Trung Quốc, Úc. Việt Nam cũng có lan Dendro bản địa. Nhưng giống dùng để cắt cành thương mại thì phần lớn là giống lai tạo tại Thái Lan, nên cái tên lan Thái quen miệng từ đó mà ra.
Đặc điểm nhận biết
- Cành dài, thẳng, hoa mọc dọc theo cành chứ không tụ thành chùm ở ngọn.
- Mỗi cành có 8 tới 16 bông, bông nhỏ chừng 2 tới 3cm, xếp so le khá đều.
- Hoa nở dần từ ngọn xuống, nên cành lúc nào cũng có bông đang nở và nụ chưa nở.
- Cánh dày, chắc, hương rất nhẹ hoặc gần như không hương.
2. Vì sao gọi là lan Thái
Thái Lan là một trong những nước xuất khẩu lan cắt cành lớn nhất thế giới. Khí hậu nóng ẩm quanh năm hợp với Dendrobium, cộng với việc các trung tâm lai tạo ở Thái đã chọn lọc giống suốt nhiều chục năm để cho cành dài, bông đều và bền.
Lan Thái vào Việt Nam theo đường nhập khẩu, ban đầu chủ yếu phục vụ nghề hoa cưới và hoa sự kiện. Về sau các shop hoa tang lễ dùng nhiều tới mức nó thành mặt hàng gần như bắt buộc phải có.
Hiện nay Việt Nam cũng trồng được lan Dendro cắt cành, nhất là ở khu vực miền Đông Nam Bộ và Đà Lạt. Nhưng cái tên lan Thái thì vẫn giữ nguyên.
3. Phân biệt lan Thái với hồ điệp và Mokara
Ba loài lan này hay bị gọi lẫn. Bảng dưới đây phân rõ.
Nói ngắn gọn: lan Thái là hoa nền, dùng để tạo khối và tạo dáng buông cho cả kệ. Lan hồ điệp là hoa điểm nhấn, bông to nên chỉ cắm vài cành ở vị trí trung tâm của mẫu cao cấp. Mokara thì ít vào hoa viếng vì màu thường quá rực.
4. Ý nghĩa hoa lan Thái
Lan nói chung, trong văn hoá Á Đông, là loài hoa của người quân tử. Nó không rực rỡ để tranh phần, cũng không toả hương nồng để lôi kéo, mà đứng lặng lẽ và bền bỉ. Bốn lớp nghĩa hay được nhắc tới:
- Thanh cao. Lan mọc bám trên thân cây, không cần đất màu mỡ vẫn nở đẹp. Người xưa lấy hình ảnh đó nói về khí chất không lệ thuộc hoàn cảnh.
- Tôn kính. Tặng lan là cách bày tỏ sự kính trọng, nên lan hay được gửi tới bậc trên, thầy cô, lãnh đạo, và người đã khuất.
- Bền bỉ. Cành lan nở dần từng bông suốt nhiều ngày, ý nói về sự lâu dài, không phai nhạt.
- Tưởng nhớ. Riêng trong tang lễ, dáng lan buông rủ được hiểu như cái cúi đầu tiễn biệt.
5. Ý nghĩa lan Thái theo màu
Ý nghĩa lan Thái theo màu sắc
| Màu | Ý nghĩa | Dùng trong hoa viếng |
|---|---|---|
| Tím | Tôn kính, thanh cao, tiếc thương trầm lắng | Màu chủ lực. Cắm nhiều nhất trong kệ hoa viếng. |
| Tím trắng | Trung hoà giữa trang nhã và trầm mặc | Rất được chuộng, hợp cả mẫu trắng lẫn mẫu tím. |
| Trắng | Thanh khiết, bất tử, hy vọng | Dùng cho mẫu tông trắng thuần. Hợp mọi hoàn cảnh. |
| Vàng | Thịnh vượng, trang nghiêm, chúc lành | Mẫu tông vàng, tang lễ người cao tuổi sống thọ. |
| Xanh, hồng đậm | Thường là lan nhuộm | Không dùng cho hoa viếng. |
Cách chọn màu cho cả mẫu hoa nói chung có trong bài Ý nghĩa màu sắc vòng hoa đám tang.
6. Vì sao lan Thái tím thành màu chủ lực của hoa viếng
Ba lý do, và cả ba đều rất thực tế.
Sắc tím đúng tinh thần tang lễ
Tím là màu của lòng tôn kính và nỗi tiếc thương lặng lẽ. Nó trầm nhưng không nặng nề như đen, trang trọng nhưng không lạnh như trắng thuần. Điểm tím lên nền trắng làm kệ hoa có chiều sâu ngay.
Bền hơn hầu hết các loài khác
Trong điều kiện thường, cành lan Thái giữ tươi một tới ba tuần. Cắm trên kệ hoa ngoài trời, chỉ cần xốp đủ ẩm là lan vẫn đứng dáng qua hai ba ngày tang lễ, trong khi hoa hồng đã héo từ lâu.
Dáng buông tạo được khối cho kệ
Cành lan dài và mềm, cắm xuôi xuống hai bên tạo thành dáng thác đổ. Không có lan thì kệ hoa chỉ còn là một khối tròn cứng, mất hẳn vẻ mềm mại.
7. Lan Thái phối với hoa gì
Lan Thái phối cùng loài nào
| Phối cùng | Hiệu quả |
|---|---|
| Cúc trắng | Cặp kinh điển. Cúc làm khối đặc ở giữa, lan buông xuống hai bên tạo dáng. |
| Hồng trắng | Hồng làm điểm nhấn tròn đầy, lan tím làm nền tôn bông hồng lên. |
| Hoa ly | Ly bông lớn cắm tâm, lan trải quanh. Bố cục cân đối và trang trọng. |
| Lan hồ điệp | Hồ điệp làm tâm điểm, lan Thái trải nền. Đây là công thức của các mẫu cao cấp. |
| Lá cọ, lá bạc | Lá làm khung, lan buông theo khung. Kệ hoa nhìn có lớp lang. |
8. Chọn và giữ lan Thái tươi lâu
Lúc chọn
- Chọn cành còn nhiều nụ ở phần ngọn. Cành nở hết bông thì chỉ chơi được vài ngày.
- Cánh phải chắc và bóng. Cánh mềm nhũn hoặc trong như bị ngấm nước là cành đã cũ.
- Gốc cành cắt còn tươi, không thâm đen.
Lúc chăm
- Lan Thái sợ nắng gắt hơn sợ khô. Đặt kệ hoa tránh nắng chiếu thẳng là giữ được lâu nhất.
- Phun sương nhẹ lên cành và lá vào sáng sớm, chiều tối.
- Giữ ẩm cho xốp cắm, đây vẫn là việc quan trọng nhất. Xem chi tiết ở bài Cách chăm sóc vòng hoa viếng được tươi lâu.
- Bông nào rụng thì nhặt bỏ, phần cành còn lại vẫn tiếp tục nở.
Mẫu hoa viếng có lan Thái
Câu hỏi thường gặp
Lan Thái là hoa gì?
Lan Thái là cách gọi lan Dendrobium cắt cành nhập từ Thái Lan, còn gọi là lan Dendro. Cành dài, mỗi cành có 8 tới 16 bông nhỏ khoảng 2 tới 3cm mọc dọc theo cành, nở dần từ ngọn xuống.
Lan Thái và lan hồ điệp khác nhau thế nào?
Lan Thái bông nhỏ, mọc dọc cành, dùng làm hoa nền và tạo dáng buông cho kệ. Lan hồ điệp bông to như cánh bướm, xoè rộng, chỉ cắm vài cành làm điểm nhấn ở mẫu cao cấp. Hồ điệp bền hơn nhưng giá cao hơn nhiều.
Vì sao hoa viếng hay dùng lan Thái tím?
Ba lý do: sắc tím mang ý tôn kính và tiếc thương trầm lắng, cành lan bền một tới ba tuần nên trụ được suốt tang lễ, và dáng cành dài mềm tạo được thế buông cho kệ hoa.
Lan Thái tươi được bao lâu?
Trong điều kiện thường, cành lan Thái giữ tươi một tới ba tuần. Cắm trên kệ hoa ngoài trời, chỉ cần xốp đủ ẩm là lan vẫn đứng dáng qua hai ba ngày tang lễ.
Lan Thái màu nào dùng được cho tang lễ?
Tím, tím trắng, trắng và vàng đều dùng được. Tím là màu chủ lực, tím trắng được chuộng vì hợp cả mẫu trắng lẫn mẫu tím. Lan màu xanh hoặc hồng đậm thường là lan nhuộm, không dùng cho hoa viếng.
Chọn cành lan Thái thế nào cho bền?
Chọn cành còn nhiều nụ ở phần ngọn, cánh chắc và bóng, gốc cắt còn tươi không thâm đen. Cành đã nở hết bông thì chỉ chơi được vài ngày.
Lan Thái có hương thơm không?
Hương rất nhẹ, gần như không có. Đây lại là điểm hợp với tang lễ vì không lấn át hương nhang và không gây khó chịu trong phòng kín đông người.
Loài hoa lặng lẽ nhất trên kệ
Lan Thái ít khi được nhắc tên. Người ta nhớ bông ly vàng ở tầng trên, nhớ cụm hồng trắng ở giữa, còn những chùm tím buông hai bên thì coi như chuyện đương nhiên.
Nhưng chính nó giữ dáng cho cả kệ hoa, và chính nó còn tươi khi những loài khác đã héo. Có lẽ đó cũng là lý do người xưa gọi lan là hoa của người quân tử.
Nếu bạn đang chọn mẫu hoa viếng, xem thêm bài Cách chọn vòng hoa đám tang phù hợp.